وبلاگ

برنارد لوئیس، پژوهشگری که بازگشت اسلام‌گرایی را پیش‌بینی کرده بود

Bernard-Lewis-New-2000x1125 برنارد لوئیس، پژوهشگری که بازگشت اسلام‌گرایی را پیش‌بینی کرده بود

برنارد لوئیس، استاد مطالعات خاورمیانه در دانشگاه پرینستون و نویسنده مقاله «بازگشت اسلام» (۱۹۷۶) در حالی در صد و‌ یک سالگی درگذشت که خاورمیانه هنوز صحنه فعالیت گروه‌ها و دولت‌های افراطی اسلام‌گراست.

لوئیس یکی از مشهورترین پژوهشگران خاورمیانه‌شناسی در غرب به‌ویژه در حوزه تاریخ خاورمیانه بود. مقالات و کتاب‌های او دریچه تازه‌ای برای شناخت خاورمیانه، چه در غرب چه در خود خاورمیانه گشود. او که زاده لندن بود در دانشسرای مطالعات شرقی و آفریقایی دانشگاه لندن (SOAS) تحصیل کرد و همان‌جا دارای کرسی مطالعات خاورمیانه شد. در سال ۱۹۷۴ به پرینستون نیوجرسی رفت و در سال ۱۹۸۲ شهروند آمریکا شد. 

بیشتر آثار او به تاریخ اسلام و شکل‌گیری جوامع مسلمان پرداخته اند. دو کتاب اعراب در تاریخ (۱۹۵۰) و خاورمیانه و غرب (۱۹۶۴) از نخستین کتاب‌های او بود که جایگاه او را در میان خاورمیانه‌شناسان دانشگاهی تثبیت کرد. در دهه ۱۹۷۰ بود که با گسترش جنگ داخلی در لبنان و انقلاب اسلامی ایران بیشتر بر اسلام سیاسی متمرکز شد.

او اسلام را معنویت و دینی بزرگ می‌دانست اما همواره از نگرانی خود از گسترش خشم و عدم تحمل در جهان اسلام می‌نوشت.

برنارد لوئیس منتقدانی نیز داشت. این منتقدان و مخالفان هم از میان چهره‌های دانشگاهی بودند و هم از میان گروه‌های مذهبی و سیاسی. مهمترین مخالف او ادوارد سعید، استاد ادبیات دانشگاه کلمبیا بود. سعید در کتاب شرق‌شناسی (۱۹۷۸) که باعث گشایش مطالعات پسااستعماری در آمریکا شد لوئیس را «دانشوری خط‌دهنده، لابی‌گر و تبلیغاتچی» نامید. سعید اعتقاد داشت که لوئیس مروج ایده دخالت غرب در کشورهای منطقه خاورمیانه در محافل دانشگاهی بود (نوشته‌ام را درباره ادوارد سعید اینجا بخوانید). لوئیس در مقابل، سعید را فردی «هوچی‌گر» و «خشن» خطاب کرد.

از دیگر مخالفان لوئیس، کسانی هستند که او را در سیاست‌های اسرائیل و آمریکا در منطقه دخیل می‌دانند. او را حامی جنگ عراق نیز دانسته اند. او این اتهام را رد کرد. برخی از محافل سیاسی در دیکتاتوری‌های عربی و نیز رژیم ایران، او را طراح نقشه راهی موسوم به «خاورمیانه بزرگ» می‌دانند. لوئیس همواره تأکید داشت که هرگز در سیاست الگوی عملیاتی پیشنهاد نداده است، اما به‌عنوان مشاور از او برای تحلیل وضعیت خاورمیانه دعوت می‌شده است.

لوئیس در حالی درگذشت که بخش عمده‌ای از جریان نسبی‌گرا و هوادار سیاست هویت (identity politics) و نیز محافل مطالعات پسااستعماری که به جناج چپ‌گرای آمریکا نزدیک اند، لوئیس را به نوعی مروج تحمیل ایده‌های غربی بر ایده‌های اسلامی می‌دانند. مهمترین مخالفان لوئیس کسانی هستند که در محافل دانشگاهی هرگونه نقد به جامعه اسلامی را «اسلام‌هراسی» تلقی می‌کنند. در خاورمیانه، برخی از اهل سیاست همین اتهام را تکرار کرده اند (برای نمونه، این کتاب).

لوئیس در یکی از آخرین آثار تحسین‌شده خود (یادداشت‌هایی درباره قرن، ۲۰۱۲) نسبت به آینده خاورمیانه خوش‌بین بود. او که یکی از مننقدان دیکتاتوری‌های خاورمیانه بود اعتقاد داشت مسلمانان تنها با تحمل تفاوت‌ها و پذیرش ارزش‌های جهان‌شمول انسانی می‌توانند بیش از پیش به پیشرفت تمدن جهانی کمک کنند.

 

logo-moblile-app برنارد لوئیس، پژوهشگری که بازگشت اسلام‌گرایی را پیش‌بینی کرده بود

اپلی کیشن اپل و اندروید قلمرو

با اپلیکیشن اندروید و اپل قلمرو
همه جا به محتوی این نشریه دسترسی خواهید داشت.

app-store برنارد لوئیس، پژوهشگری که بازگشت اسلام‌گرایی را پیش‌بینی کرده بود
google-play برنارد لوئیس، پژوهشگری که بازگشت اسلام‌گرایی را پیش‌بینی کرده بود
قلمرو را از طریق ایمیل دریافت کنید

مسئولیت محتوای همه آثاری که در قلمرو منتشر می‌شوند با پدیدآورندگان آن‌هاست. مجله قلمرو هیچ گونه مسئولیتی درباره درون‌مایه مطالب منتشرشده ندارد.

IdeaCenter_Horizontal_RGB برنارد لوئیس، پژوهشگری که بازگشت اسلام‌گرایی را پیش‌بینی کرده بود

© 2017 Ghalamro. All Rights Reserved.