وبلاگ

آرش، تولد دوباره حماسه اساطیری

Reza_Abbasi_-_Two_Lovers_(1630) آرش، تولد دوباره حماسه اساطیری

آرش صادقی، فعال حقوق بشر و دانشجوی فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی تهران، در حال حاضر در زندان گوهردشت کرج به‌سر می‌برد و از شرایط وخیم جسمی رنج می‌برد. دو اعتصاب غذای جدی او که یکبار برای همسر زندانی‌اش بود، این شرایط جسمی را برای او به‌وجود آمده است. این یادداشت درباره مقاومت او و اهمیت توجه افکار عمومی به وضعیت اوست.

یک مبارز، آرش صادقی، توانست با اعتصاب غذایش مردم را گرد هدف خود متحد سازد و مقامات جمهوری اسلامی ایران را به تسلیم وادارد؛ بزرگترین حرکت اعتراضی مسالمت آمیز از زمان شکست "جنبش سبز" در سال ١٣٨٨، که این بار با موفقیت توام بود.

ترکیبی از سه عامل نیرومند به حصول چنین نتیجه ای کمک کرد:

اول، اعتصاب غذایی که آرش برای آزادی همسرش شروع کرد، اسطوره اى ایرانی را که مطابق آن عاشق حاضر است جان خود برای معشوقش فداک ند در اذهان عمومى زنده کرد و تجلی و تجسم امروزی به آن بخشید. این عامل که ریشه ای عمیق در ادبیات اساطیری ایرانی دارد، نیروی متحد کننده شگرفی را در میان جریانهای سیاسی مختلف به وجود آورد.

دوم، اینترنت، که به عنوان وسیله سرکوب و اتهام زنی و فشارعلیه دگراندیشان، توسط قدرتمداران عمل می کرد، این بار به شکل وارونه ای به ابزار فشار علیه همان قدرتمداران تبدیل شد. پخش خبر در رسانه های اجتماعی افکار عمومی را به هیجان در آورد و صاحبان قدرت را به شدت تحت فشار قرار داد.

و بالاخره، عامل سوم: در عصری که عملیات انتحاری در سراسر جهان به نفرت پراکنی و عدم اعتماد و تفرقه میان آدمیان دامن می زند، فدا کردن جان (بدون کمربند انتحاری و خشونت) برای آزادی معشوق، در واقع بازتعریف مطلوب عمل قهرمانانه تلقی شد. این عناصر، بر روی هم به پدیدار شدن هشتگ "آرش را نجات دهیم" SaveArash# منجر شد، که چند روزی به صورت پیام رایج درتوییتر در آمد و دیکتاتوری را ناگزیر از قبول درخواستهای آرش کرد.

آرش و گلرخ علیه دیکتاتوری

آرش در شصتمین روز اعتصاب غذایش، چنین نوشت: " روزی که آغاز این اعتصاب بود خواسته ام را با آزادی یگانه عشق زندگی ام پیوند زدم، با اعتقاد به ستمی که بر او رفته تمام این روزها را برای من قابل تحمل کرده است…". این دگراندیش و دانشجوی فوق لیسانس فلسفه در اواخر اکتبر سال گذشته در اعتراض به زندانی شدن همسرش، گلرخ، دست به اعتصاب غذا زد. گلرخ به جرم "نشر کاذیب" در فیس بوک و "داستان منتشر نشده" حاوی شرح اجرای وحشت آور حکم سنگسار (که طی بازرسی منزل پیداشده بود)، به شش سال حبس محکوم شده بود. گلرخ در این داستان واکنش عاطفی زن جوانی را که فیلم "سنگسار کردن ثریا م." را تماشا می کند، شرح می دهد.

طبق گزارش سازمان عفو بین الملل، گلرخ به اتهام "توهین به مقدسات اسلامی" در 24 اکتبر 2016 زندانی شد. همان روز، آرش که خود زندانی عقيدتى -سياسى بود، اعتصاب غذایش را شروع کرد . چندماه پیش از آن، وی به 15 سال حبس محکوم و در ماه مه به زندان بدشهرت اوین منتقل شده بود.

دلیل محکومیتش ازجمله این بود که در صفحه فیس بوکش انکار هولوکاست و حمایت رژیم ايران از اسد را محکوم کرده و طرفداران سردار عارف" (قاسم سلیمانی، سرلشگر سپاه) را به "لعنت ابدی" نفرین کرده بود. قضات دادگاهای اسلامی وی را به "... تبلیغ علیه نظام، تبانی علیه امنیت داخلی و "توهین به آیت الله خمینی"، بنیانگذار جمهورى اسلامی، متهم کردند. شکایت مطروحه علیه وی عمدتا برپایه اطلاعات صفحه فیس بوک او و آنچه که سازمانهای اطلاعاتی رژیم از اینترنت علیه وی توانسته بودند کسب کنند، تنظیم شده بود.

تولد دوباره حماسه اساطیری

ادبیات اساطیری ایران پراز داستان هاى حماسى و عاشقانه است. یکی از قدیمی ترین این داستانها عشق ویس و رامین است. خلاصه آن چنین است:

ویس دختر پادشاه غرب ایران بود که از از پادشاهی های متعددی تشکیل می شد. رامین برادر پادشاه شرق ایران، شاه موبد، بود. شاه موبد ویس را به زنی خود خواسته و به دربار خود برده بود. اما دل ویس نزد رامین بود. آنها از کودکی باهم بزرگ و تربیت شده و به هم دلبسته بودند. بعد از اینکه شاه موبد از این امر اطلاع می یابد ویس را در قصر زندانی می کند. سپس، برادرش، رامین را به جنگ رومیان می فرستد. اما، رامین در نیمه راه ماموریت، به بهانه بیماری ماموریت جنگی را ترک می کند و به قصر برمی گردد. با قبول خطر جانی مخفیانه از حصار بالا می رود تا نزد ویس برود و درکنار او باشد.

برای خیلی ها، انگیزه آرش صادقی در اعتصاب غذا و فدا کردن جان خود در راه همسرش روایت امروزی عشق ویس و رامین است. این تشبیه ذهنی، احتمالا به شکل ناخودآگاه، در همه جریانهای سیاسی که از زمان جنبش سبز ازهم جدا شده بودند، احساس هم بستگی بی سابقه ای را با آرش به وجود آورد.

اینترنت به عنوان منبع خیر و شر

آرش در نامه اش چنین نوشت: " مطالباتم از خواست آزادی بی قید و شرط گلرخ به عشق تمام زندانیان سیاسی دیگر پیوند خورده است و اکنون خود را قلمه زده به تنه تنومند آن عشق میدانم که دو ماه است من را امیدوار و سرپا نگه داشته است. بدین طریق، آرش به خواست و آرزویش جنبه همگانی داد و آنرا به نفع عمومی مرتبط ساخت. چه کسی می توانست مخالف آن باشد؟

به یکباره سیلی از توییترها با هشتگ "آرش را نجات بدهیم" به صورت خودجوش به جریان افتاد. ظرف مدت کوتاهی بیش از نیم میلیون هشتگ در سراسر توییت شد. نمایندگان کنگره در واشنگتن، سیاستمداران اروپا و رسانه های غرب با آرش اعلام هم بستگی کردند و با بسیج افکار عمومی بر دولت ایران فشار وارد آوردند، تا اینکه رژیم تسلیم شد و 72 روز پس از شروع اعتصاب غذا به فرا خوان "آرش را نجات بدهید" تن در داد. گلرخ، همسر وی آزاد شد و با موافقت آرش اقدامات پزشكى اوليه انجام شد ، رسانه های اجتماعی که قبلا باعث زندانی شدن گلرخ شده بودند، اکنون وسیله ای برای آزادی وی بودند.

اما، به راستی چرا رژیمی که در نقض حقوق بشر ید طولانی دارد، مانع مرگ آرش شد ؟

برای اینکه صاحبان قدرت نسبت به عواقب سیاسی که شهادت آرش ممکن بود برای خودشان به وجود آورد، حساسیت نشان می دهند. رژیم به صدمه ای که مرگ یک مبارز مسالمت جو در زندان ممکن است به وجهه و اعتبار بین المللی اش وارد آورد بى اعتنا نیست. این حساسیت چیزی است که می تواند برای استیفای حق و عدالت برای ایرانیان دربندی که شجاعانه درراه احیای آزادی های غصب شده شان تلاش می کنند، مورد استفاده قرار گیرد.

در عصرما، که جریانهای اسلامگرا از طریق ترور و بمب گذاری های انتحاری جان انسانهای بیگناه بسیاری را می گیرند، حرکت قهرمانانه مسالمت آمیز "آرش را نجات بدهیم" علیه دیکتاتوری مذهبی منبع الهامی شد برای حرکتهای مشابه دیگر. درپی تجربه آرش، هشتگ اس او اس علی SOSAli#، در اعتراض به اسیدپاشی بر روی خانمها راه افتاد. هشتگ بعدی، "سعید را آزاد کنید" FreeSaeed# خواهد بود که علیه بهره کشی از کودکان به مبارزه برخاسته است.

تا انتخابات ریاست جمهوری در ایران شش ماه مانده و اعتراضات زنجیره ای طی این مدت می تواند شیوه ای نویدبخش برای آزاد کردن زندانیان سیاسی- عقیدتی باشد. آرش نیز در پایان نامه اش به چنین احتمال امیدبخشی اشاره کرده است: "ترجیح میدهم شرافتمندانه بمیرم تا تن به ظلم و ذلت بدهم شاید که مرگ من آغازی بر پایان بی قانونی و خشونت ساختاری در میهنم باشد".

در آستانه شصتمین روز از اعتصاب اعتراضی ام به بی قانونی، خشونت و بی رحمی هستم. روزی که آغاز این اعتصاب بود خواسته ام را با آزادی یگانه عشق زندگی ام پیوند زدم، با اعتقاد به ستمی که بر او رفته تمام این روزها را برای من قابل تحمل کرده است. مطالباتم از خواست آزادی بی قید و شرط گلرخ به عشق تمام زندانیان سیاسی دیگر پیوند خورده است و اکنون خود را قلمه زده به تنه تنومند آن عشق میدانم که دو ماه است من را امیدوار و سرپا نگه داشته است.

دامون گلریز پژوهشگر مطالعات صلح و امنیت بین المللی در مدرسه عالی لاهه و ستون نویس مجله بلژیکی کناک

تصویر: تابلو مینیاتور «دو عاشق»، اثر رضا عباسی (۱۶۲۶)، تصویری خیالی از منظومه ویس و رامین

 

logo-moblile-app آرش، تولد دوباره حماسه اساطیری

اپلی کیشن اپل و اندروید قلمرو

با اپلیکیشن اندروید و اپل قلمرو
همه جا به محتوی این نشریه دسترسی خواهید داشت.

app-store آرش، تولد دوباره حماسه اساطیری
google-play آرش، تولد دوباره حماسه اساطیری
قلمرو را از طریق ایمیل دریافت کنید

مسئولیت محتوای همه آثاری که در قلمرو منتشر می‌شوند با پدیدآورندگان آن‌هاست. مجله قلمرو هیچ گونه مسئولیتی درباره درون‌مایه مطالب منتشرشده ندارد.

IdeaCenter_Horizontal_RGB آرش، تولد دوباره حماسه اساطیری

© 2017 Ghalamro. All Rights Reserved.