کردستان مستقل به ثبات منطقه کمک می‌کند

گفت و گوی به‌روژ ئاکره‌بی با اسماعیل بشکچی

اشاره
اسماعیل بشیکچی (١٩٣٩) پژوهشگر، جامعەشناس، نویسنده و فیلسوف ترک و عضو افتخاری انجمن جهانی قلم است. بشیکچی به خاطر نوشته‌هایش (به ویژه اینکه کردستان را یک مستعمره بین‌المللی می‌داند که بین چهار کشور ایران، عراق، ترکیه و سوریه تقسیم شده است) در ترکیە به صد سال زندان محکوم شد که هفده سال را در زندان‌ها سپری نمود.
بشیکچی در دانشکده علوم سیاسی دانشگاه آنکارا تحصیل کرده و نخستین پژوهش انسان‌شناسی خود را در ١٩٦٧ (تحقیقی درباره یکی از آخرین طوایف عشایری کرد، آلیکان) و در دانشکده علوم سیاسی آنکارا ارائه داد.
کتاب او «نظام آناطولی شرقی» در ١٩٦٩ منتشر شد. با اینکه کتاب سبب مباحثات جدی، حتی در میان روشنفکران دانشگاهی یا چپ نشد، دانشگاه به اقدامات انضباطی علیه او دست زد که منجر به محاکمه وی بعد از کودتای ۱۹۷۱ شد. او بازداشت و به جرم تبلیغات کمونیستی و ضد ملی محاکمه شد و به خاطر رد یکپارچه بودن ملت ترک به ۱۳سال زندان محکوم شد.
اسماعیل بشیکچی تنها شخص غیر کرد در ترکیه است که از حقوق کردها دفاع کردە و علی‌رغم اقداماتی که برای مسکوت نگەداشتن او صورت پذیرفتە، به یکی از قدرتمندترین و مهم‌ترین نمادها برای کردها و جنبش حقوق بشر ترکیه مبدل شدە است. بشیکچی به صد سال زندان محکوم شده ‌بود اما در ۱۹۹۹ از زندان آزاد شد. در ۱۹۸۷ یکی از نامزدهای جایزه صلح نوبل بود. تمام کتاب‌های بشیکچی (٣٦ کتاب) در ترکیه ممنوع شده‌اند.
او که «پیشرو پژوهش‌های کردی در ترکیه مدرن» دانسته می‌شود، در سال ۲۰۱۰ دوباره تحت پیگرد قانونی قرار گرفت. این بار توسط دادستان استانبول و به خاطر مقاله «حق تعیین سرنوشت برای ملت‌ها و کردها» که برای انجمن وکلای معاصر نوشته‌ بود. بشیکچی در مارس ۲۰۱۱ بە دادگاە فراخواندە شد و به ۱۵ ماه حبس محکوم شد.
معروف ترین کتاب اسماعیل بشیکچی «کردستان مستعمره بین‌المللی» (International Colony Kurdistan) را انتشارات آمازون منتشر کرده است.
در این گفتگوی کوتاه نظر او درباره همه‌پرسی ۲۵ سپتامبر در کردستان عراق و مسائل پیرامونی آن بیان شده است.

********

چرا در شرایط فعلی همه‌پرسی مهم است؟

استقلال خواهی کردها در یک صد سال گذشته، مسئله‌ای به تعویق افتاده است. بعد از جنگ جهانی اول، سرزمین‌های تحت حاکمیت امپراتوری عثمانی در بین‌النهرین، میان چند قدرت بزرگ تقسیم شد. بریتانیای کبیر از ایجاد عراق، اردن، فلسطین حمایت کرد و فرانسه از ایجاد سوریه و لبنان. در آن دوران، در بخش جنوبی کردستان، شیخ محمود برزنجی، به نمایندگان بریتانیای کبیر گفت «من پادشاه کردستان هستم، مرا به عنوان پادشاه به رسمیت بشناسید.» دولت های بزرگ آن دوران، بریتانیای بزرگ و فرانسه، به خاطر ملاحظات مستعمراتی، کردستان مستقل را قبول نکردند. در سیاست‌های خاورمیانه‌، کردها و مناطق کردستان با حمایت دو دولت بزرگ بریتانیای کبیر و فرانسه، در خاورمیانه میان دو دولت جمهوری ترکیه و پادشاهی نوتأسیس ایران که به جای دو امپراتوری باسابقه عثمانی و ایران، به وجود آمدند، تقسیم و ازهم جدا شدند. این چهار قدرت، در همکاری و همگرایی مقتدرانه با هم، بر سر کردها و کردستان برنامه‌های فلاکت باری آوردند. این وضعیت فاجعه بار کردها است. وضعیتی همانند تجزیه اسکلت انسانی که نتیجه ویرانی مغزش است. پر واضح است که در این مدت، کردها، تحت شدیدترین برنامه‌های قتل عام قرار گرفته‌اند. همان طور که اشاره کردم از نظرگاه استقلال‌خواهی، برگزاری همه‌پرسی از مسائل به تأخیر افتاده یک صد سال گذشته است. فشار و ظلمی که به همراه عراق، از طرف ترکیه، ایران، سوریه، اتحاد جماهیر سوسیالیستی روسیه، ایالات متحد امریکا و غیره بر کردستان وارد می‌شود، هیچ زمانی مشروعیت ندارد.

همه‌پرسی چه اثراتی در منطقه دارد؟

این مسئله را باید مدنظر داشت، دولت‌هایی که نقشه‌های جداسازی، تقسیم و تجزیه کردها/ کردستان را در دست دارند، با این همه‌پرسی مخالفند. بااین‌حال روشن است که خواسته قاطع کردها، برگزاری همه‌پرسی در ۲۵ سپتامبر است. پارلمان کردستان در ۱۵ سپتامبر آغاز به کار کرد و بر برگزاری همه‌پرسی رأی داد. امروز ۱۶سپتامبر هم قرار بود جلسه‌ای بدین منظور در آنکارا برگزار شود که با حکم استانداری آنکارا لغو شد. با این احوال، برگزاری همه‌پرسی در ۲۵ سپتامبر حائز اهمیت است.

چه اتفاقاتی ممکن است بعد از همه‌پرسی در منطقه رخ دهد؟ در این باره نظر شما چیست؟

با کسب هشتاد درصد آرا در همه‌پرسی، دولت‌هایی که با همه‌پرسی مخالفند، مجبور به قبول نتیجه و خاتمه مخالفت هستند. اگرچه در کوتاه مدت، واکنش‌هایی به همه‌پرسی نشان داده خواهد شد، اما این مسئله در دراز مدت، به ثبات و امنیت منطقه کمک خواهد کرد.

خود شما همه‌پرسی را چگونه می‌بینید؟

حکم برگزاری همه‌پرسی در ۷ ژوئن ۲۰۱۷ گرفته شده است. بعد از این، از طرف برخی دولت‌های منطقه، اظهارنظرهایی شد مبنی بر این که انجام آن به وقتی دیگر موکول شود، یا از ابطال آن سخن به میان آمد. در این احوال اکنون به کردها می‌گویند شما صاحب حق تعیین آینده خود نیستید. شما مردمانی پست و عقب مانده هستید. نمی‌دانید چه چیزی درست است و چه چیزی نادرست، چه چیزی فایده دارد، چه چیزی بی‌فایده است و چه چیزی ضرر دارد. از این دیدگاه، آینده کردها/ کردستان را ما تعیین خواهیم کرد. ما می‌دانیم برای شما چه چیزی درست است، چه چیزی نادرست است، چه چیزی فایده دارد و چه چیزی ضرر دارد. در برابر مخالفت با این وضعیت، برگزاری همه‌پرسی در ۲۵ سپتامبر، پیروزی پراهمیتی است. کردها، باید از حق تعیین آینده خود استفاده کنند. کردها در ۲۵ سپتامبر با رفتن پای صندوق‌های رأی به نوادگان کودکانی فکر می‌کنند که در آینده متولد خواهند شد، نوادگانی که در کردستان مستقل شادمانه خواهند زیست. کردها در آینده، پاسخگوی نوادگان کودکانی هستند که خواهند پرسید چرا برای ما کردستان مستقلی تهیه نکردید؟ ما با این سؤالات نمی‌توانیم مخالفت کنیم.