نگاه ماه

می‌خواهید چه کنم وقتی ناامیدم؟

گونتر اندِرس روزنامه‌نگار و فیلسوفِ اتریشی، در سال ۱۹۲9، با هانا آرنت ازدواج کرد، جدا از علائق فکری مشترک، مهربانی و آداب‌دانی، دو خصلت ویژه اندرس بودند که به گفته آرنت برای او جذّابیت داشت. آنها کنار هم بسیار خواندند و با هم جستارهایی نوشتند. اندرس رساله دکترای آرنت را به دقّت خواند و بر آن حاشیه نوشت. «می‌خواهید چه کنم وقتی ناامیدم؟» عنوان کتابی جیبی و کم‌حجم و دربردارنده مصاحبه‌ای بلند مارتا گرین‌فارت با گونتر اندرس است. برگردان فارسی متن کامل این مصاحبه را بخوانید.


نبض خواب‌آلود شعر در ذهن بیدار هانا آرنت

سال‌ها پس از درگذشت هانا آرنت در سال ۲۰۱۵ دفتری از شعرهای او به زبان آلمانی منتشر شد با عنوان “من خودم، من هم می‌رقصم”. این دفتر دربردارنده ۷۱ قطعه شعر آلمانی اوست. ۲۱ شعر این مجموعه سروده میان ۱۹۲۳ تا ۱۹۲۶ هستند، زمانی که هنوز بیست سال هم نداشت، در ماربورگ دانشجوی فلسفه بود و با استادی که ۱۸ سال از او مسن‌تر بود، مارتین هایدگر، رابطه‌ عاشقانه پنهانی داشت. برگردان فارسی چند شعر از او از زبان آلمانی برای نخستین بار در مجله قلمرو منتشر شده است.

 


آرنت و شولم: دیداری ناممکن

رابطه فکری و شخصی هانا آرنت و گرشوم شولم، و همچنین تضادها و مباحات میان آن دو را باید در زمینه کلی‌تر تاملات آرنت بر  مسئله هویت یهودی، صهیونیسم، جنگ و تمامیت‌خواهی فهمید. آرنت به تدریج با شولم اختلاف پیدا می‌کند، اما این اختلاف فکری را در واقع نوعی فاصله‌گیری انتقادی از صهیونیسم می‌توان فهمید، اگرچه آرنت به طور کامل صهیونیسم را طرد نمی‌کند. رویارویی آرنت و شولم در واقع رویارویی دو تفسیر از هویت یهودی است.


فدرالیسم یا بالکانیزاسیون؟

آرزوی هانا آرنت برای حل مسئله اعراب و اسرائیل رسیدن به شکلی از حکومت فدرالی بود. آرنت از همان آغاز نگران بالکانیزاسیون فلسطین بود و تصور می‌کرد هر دو طرف هم یهودیان و هم اعراب مسئول درگیری‌ها در منطقه فلسطین هستند. گرایش او آشکارا به سمت یهودیان بود، اما می‌کوشید صهیونیسم را از درافتادن به نوعی ملی‌گرایی بسته نجات دهد.


مسئله تقصیر آلمانی‌ها در جنگ جهانی دوم

کارل یاسپرس در مسئله تقصیر نخستین نوشته سیاسی‌اش که در سال ۱۹۴۶ نوشته، پیشاپیش همه بحث در باره تقصیر آلمانی‌‌ها را در جنگ جهانی دوم، به مثابه تکلیفی سیاسی پیش می‌کشد، تقسیم بندی چهارگانه‌ او از تقصیر (تقصیرجنایی، سیاسی، اخلاقی و متافیزیکی) و سنجش نسبت آلمانی‌ها با این تقسیم‌بندی، موضوع کتاب است. هانا آرنت که رساله‌ دکتری خود را نزد یاسپرس نوشته بود، تحلیل یاسپرس را به نقد می‌کشد


هانا آرنت و سرشت تراژیک سیاست

بیش از چهار دهه از مرگ آرنت می‌گذرد، ولی توجه به اندیشه‌های او سیری صعودی و شگفت‌آوری دارد. اصالت هر اندیشمند در پاسخ‌های او به پرسش‌ها نیست، بلکه در پرسش‌هایی است که درانداخته یا ردّ و نشانِ پراکنده‌ای برای یافتن آن پرسش‌ها به جا گذاشته است .  آرنت بسان اندیشمندی اصیل به آغازگاهی برای اندیشیدن دربارهٔ انبوهی از معضلات امروز ما بدل شده است، از سیاست گرفته تا محیط زیست. آرنت را باید خواند.

چندرسانه ای
آرنت‌خوانی: مژگان قاضی‌راد

مژگان قاضی‌راد، نویسنده و  پزشک، بخش کوتاهی از کتاب انسان‌ها در عصر ظلمت، نوشته هانا آرنت با ترجمه مهدی خلجی را برای مجله قلمرو خوانده است.


آرنت‌خوانی: شهرنوش پارسی‌پور

شهرنوش پارسی‌پور، نویسنده و مترجم سرشناس ایرانی بخش کوتاهی از کتاب انسان‌ها در عصر ظلمت، نوشته هانا آرنت با ترجمه مهدی خلجی را برای مجله قلمرو خوانده است.


آرنت‌خوانی: علیرضا رحیمی‌نژاد

علیرضا رحیمی‌نژاد از مخاطبان مجله قلمرو در ویدیویی کوتاه بخشی از کتاب خشونت نوشته هانا آرنت را خوانده و برای ما فرستاده است.


آرنت‌خوانی: آذر شیر

آذر شیر، بخشی از مقدمه کتاب انسان‌ها در عصر ظلمت، نوشته هانا آرنت با ترجمه مهدی خلجی را برای مجله قلمرو خوانده است.


آرنت‌خوانی: سعید مقدم

سعید مقدم، مترجم کتاب میان گذشته و آینده- هشت تمرین در اندیشه سیاسی، نوشته‌ هانا آرنت بخشی از این کتاب را برای مجله قلمرو خوانده است.